Ekoturizam je rastuća tržišna niša u okviru šire industrije putovanja, sa mogucnošcu da bude važno sredstvo održivog razvoja. Sa prodajom mjerenom milijardama dolara godišnje, ekoturizam je zaista industrija koja teži da iskoristi prednost tržišnih kretanja. Istovremeno, u njemu se cesto posluje prilicno različito od drugih segmenata turističke privrede, jer je ekoturizam definisan kroz svoje rezultate u održivom razvoju: zaštitu oblasti prirode, obrazovanje posjetilaca o održivosti i stvaranje koristi za lokalno stanovništvo.
Ekoturizam je mala, ali brzo rastuća industrija koja djeluje u okviru tržišne niše kojom upravljaju tržišne sile i propisi. Ekoturizam se prvenstveno propagira na tržištu kao turizam zasnovan na prirodi. Sa funkcionalne tačke gledišta, ekoturizam je na tržištu uglavnom individualan ili je turizam malog obima (turističke grupe do 25 osoba i hoteli sa manje od 100 ležaja) u okviru kojeg posluju mala ili srednja preduzeća u oblastima prirode. On predstavlja tržišni segment koji se usredsređuje na vođenje i smeštaj malih grupa u oblastima prirode uz obrazovni pristup, koristeći materijale sa uputstvima i specijalizovane lokalne vodice. 
Kao i svi oblici održivog turizma, ekoturizam je dinamična oblast, sa novim tehnikama i pristupima koji se razvijaju svake godine. Mnogo razlicitih učesnika mora biti ukljuceno u njegovo sprovođenje – uključujući preduzetnike, vladu, nevladine organizacije i lokalne zajednice. Odgovorni preduzetnici moraju biti podstaknuti da pravilno upravljaju turistima uz pomoć smjernica, certifikacija i propisa. I lokalne destinacije moraju biti spremne da na pravilan nacin finansiraju upravljanje ekoturizmom ili će rizikovati narušavanje svojih prirodnih i kulturnih resursa i, u krajnjoj liniji, svog položaja na brzo rastućem medunarodnom tržištu. Lokalne zajednice stavljaju najviše na kocku, i zbog toga mogu najviše da izgube na rastućem medunarodnom ekoturistickom tržištu. S obzirom da globalizacija čini lokalnu kontrolu privrede sve težom, ekoturizam teži da preokrene ovaj trend isticanjem da lokalni preduzetnici i lokalne zajednice moraju biti u najvećoj mjeri uključeni. Mogućnosti da se seoske zajednice uključe u turizam privukle su pažnju i pokrenule mnoga očekivanja, ali su rizici veliki ukoliko se ne izvrše odgovarajuce pripreme. Lokalno stanovništvo mora biti unapred obavješteno o mogućim posljedicama razvoja turizma i ono mora formalno pristati na razvoj u svojim područjima.
Ekoturizam je definisan, u okviru tržišta, kao oblik turizma zasnovan na prirodi, ali je takode formulisan i proučavan počev od 1990. godine od strane nevladinih organizacija, stručnjaka za razvoj i naučnika kao sredstvo održivog razvoja. Termin ekoturizam se, zbog toga, odnosi, s jedne strane, na koncept koji obuhvata set principa, a sa druge strane na poseban segment tržišta.
Međunarodno društvo za ekoturizam - The International Ecotourism Society/TIES, (ranije poznato kao Društvo za ekoturizam - The Ecotourism Society/ TES) uobličilo je 1991. godine jednu od prvih definicija: 
“Ekoturizam je odgovorno putovanje u oblasti prirode, kojim se čuva životna sredina i održava blagostanje lokalnog stanovništva“. 
IUCN (koji se danas zove Svjetska unija za očuvanje prirode – World Conservation Union) utvrduje 1996. godine da je ekoturizam: 
“environmentalno odgovorno putovanje i posjeta relativno nedirnutim oblastima prirode, da bi se uživalo u prirodi i da bi se ona uvažavala (kao i svi prateci kulturni objekti iz prošlosti i iz sadašnjosti), a promoviše očuvanje, ima nizak uticaj posjetilaca i omogucava korisnu aktivnu društveno-ekonomsku ukljucenost lokalnog stanovništva.“
Ekoturizam je potkomponenta u okviru oblasti održivog turizma i predstavlja prvenstveno održivu verziju turizma zasnovanog na prirodi, a ukljucuje i ruralne i kulturne elemente turizma. Ekoturizam teži u svim oblicima da dostigne rezultate održivog razvoja. Ipak, važno je razjasniti da sve turističke aktivnosti – bilo da se usko vezuju za odmor, biznis, konferencije, kongrese ili sajmove, zdravlje, avanture ili ekoturizam – treba da imaju za cilj održivost. To znaci da planiranje i razvoj turisticke infrastrukture, njeno dalje poslovanje kao i njen marketing treba da se usredsrede na environmentalne, društvene, kulturne i ekonomske kriterijume održivosti.
Čvrsta orijentacija oblasti ekoturizma ka evoluciji principa, smjernica i certifikacije, zasnovana na standardima održivosti, pruža mu neuobicajeno mjesto u oblasti turizma. Tokom godina, diskusije na konferencijama dovele su do opšteg konsenzusa o komponentama ekoturizma:

• Doprinosi očuvanju biodiverziteta
• Održava dobrobit lokalnog stanovništva
• Uključuje iskustvo tumačenja i učenja
• Uključuje odgovorno djelovanje na strani turista i turisticke privrede
• Usmjerava se prvenstveno ka malim grupama od strane malih preduzeća
• Zahtjeva najmanju moguću potrošnju neobnovljivih resursa
• Naglašava lokalno učešće, vlasništvo i preduzetnicke mogućnosti, posebno za seosko stanovništvo

Mnogi ljudi često pitaju zašto ekoturizam treba posmatrati na drugačiji način od drugih oblika održivog turizma. U suštini, ekoturizam se mora planirati i njime upravljati na takav nacin da uspješno dostigne svoje ključne društvene i environmentalne ciljeve. To zahtjeva: 

1. Specijalizovani marketing da bi se privukli putnici koji su prvenstveno zainteresovani za posjetu oblastima prirode. 
2. Upravljacke sposobnosti koje su prilagodene postupanju sa posjetiocima u zašticenim oblastima prirode. 
3. Vodičke usluge i usluge tumačenja, poželjno pružane od strane lokalnog stanovništva, koje su usmjerene ka pitanjima istorije, prirode i održivog razvoja.
4. Politike vlade koje određuju prihode od turizma za stvaranje fondova kako za zaštitu divljih predjela tako i za održivi razvoj lokalnih zajednica i starosjedilackog stanovništva. 
5. Usredsredivanje pažnje na lokalne stanovnike, kojima mora biti dato pravo na davanje saglasnosti za razvoj turizma na bazi prethodne informisanosti, pravo punog učešća i, ukoliko oni tako odluče, davanje sredstava i obezbjedenje obuke da bi iskoristili prednosti ovakve opcije održivog razvoja. 

Prema: Megan Epler Wood: Ekoturizam – principi, postupci i politike za održivost, CenORT, Beograd, 2002.

Modifikovano : January 9th, 2008 Svrstano pod : Društvo i društvene nauke, Ekonomija i poslovanje Navigacija : Previous post / Next post